شايد آن روز كه تعداد محدودي از طلاب در زير زمين مسجد امام حسن عسکری(ع) در شهرستان قم مشغول به انجام مناسك اعتكاف و خلوت هر چه تمام تر با خويش و انديشيدن در اعمال و محاسبه ي رفتار  خويش  بودند كمتر استقبال شگفت انگيز اين روزها و سال هاي اخير جوانان سراسر كشور را با علايق و سلايق مختلف پيش بيني مي­كردند كه به عنوان مثال در شهري چون شيراز 25000 نفر جوان 15 تا 25 سال در اين سنت حسنه شركت نموده و جامه ي اعتكاف بر تن نمايند و بر علايق دنيوي شان پشت نمايند .

اما واقعيت اين است كه سال به سال بر رونق و عظمت اين سنت حسنه افزوده مي شود و اين سيل جوانان مشتاق است كه هر ساله در هر شرايطي سعي مي كنند در یکی از مساجد حامع شهر  رحل اقامت و حال عبادت برگزيده و چند صباحي آن باشند كه جان و فطرتشان مي خواهد .

كازرون نيز از اين قاعده مستثني نبوده و هر سال به لحاظ آمار تعداد معتكفين از سال هاي قبل بيشتر بوده و رشد داشته است تا جايي كه امسال اين تعداد تنها در شهر کازرون به 1144 نفر رسيده است كه اگر اين تعداد را در كنار تعداد افرادي كه به صورت آزاد از فضاي اعتكاف استفاده مي نمايند قرار دهيم تعداد شايد به مقدار قابل توجهي بالاتر رود كه البته چون هميشه سهم خواهران معتكف بيش از برادران است .

ليكن در اين ميان و با نگاه به رشد تعداد معتكفين شايد آن چه ذهن دست اندركاران و نيروهاي فرهنگي شهرستان را به خود مشغول کرده است ارتباط منطقي ميان تعداد معتكفين و كيفيت برنامه هاي ارايه شده در اعتكاف مي باشد بدين سان كه آيا اين افزايش در ارتباطي مستقيم با آن برنامه ها مي باشد و يا دليل ديگري دارد ؟ و يا اين كه آيا در كنار افزايش تعداد معتكفين ، ميزان واقعي افرادي كه در سطح شهرستان ، در پي استفاده از برنامه هاي معنوي اي چون اعتكاف هستند به همين ميزان است؟  فراموش نکنیم كه در همسایگی­مان ـ شیراز ـ اعتكاف جوانانش چند ده هزار نفر و به مدت 6 روز برگزار مي گردد؟ پر واضح است كه براي پاسخ به اين قبيل سوالات بررسي روند برگزاري اعتكاف از ابتدا تا انتها امري لازم است بلکه سال آينده مراسمي باشكوه تر برگزار شود . بر اين اساس نگارنده از ديدگاه آسيب شناسانه موارد زير را تذكر مي دهد. 

1. تبليغات ناكارآمد

بي شك يكي از مهم­ترين راه­هاي بپا داشتن برخي از مناسبت­ها و برنامه­هاي مهم در ميان مردم تبليغات و اطلاع رساني صحيح و اصولي است و اعتكاف نيز از اين امر مجزا نیست . نيم نگاهي به تبليغات صورت پذيرفته از جانب متوليان امر در جهت ثبت نام از علاقه­مندان به اعتكاف اين امر را مسجل مي­­نمايد كه آماده­سازي دو پارچه در دو نقطه­ي شهر و بنا بر اطلاعات واصله تبليغات تلويزيوني تنها براي جامعه­ي هدف مذهبيان شهرستان بوده است و احتمالا مسؤولين براي جذب ديگر اقشار جامعه برنامه­ي خاصي را تدارك نديده بودند كه در اين راستا مي­توان به عنوان محوري مراسم اعتكاف كه »ره توشه ي سالكان حق« بود اشاره نمود كه اين عنوان از لحاظ روان شناسي برخي را به تمايل و برخي را داراي عدم تمايل به اين مراسم می­  كند و لذاست كه در مقايسه با كاركرد و تاثيرگذاري شگفت اعتكاف به نظر تبليغات اين دوره نیز هم چون سایر ادوار ، ناكارآمد بود . در این راستا انتخاب نامی با اشاره­ای غیر مستقیم ـ چون ضیافت عشق ـ ، تبلیغات وسیع در سطح شهرستان ، اعلام مرتب در بین نمازها در مساجد و ... پیشنهاد می شود .

2. هزينه ي بالاي ثبت نام

هر ساله در اعتكاف شهرستان اين رسم بوده است كه بخشی از هزينه­هاي معتكفين از خودشان اخذ شود كه نگارنده چندين بار اين امر را به صورت مستقيم از دست اندركاران اعتكاف شنيده است . لكن آن چه امسال يكي از دلايل اصلي عدم رشد تصاعدی معتكفين در شهرستان بود هزينه­ي ثبت نام بالاي اعتكاف بوده است ، اين در حالي است كه اولا شهرستان ما مملو از خيريني است كه انجام اين قبيل امور را افتخار خود مي­دانند و ثانيا نگاهي به خرج­هاي انجام شده در ايام اعتكاف كه برخي موارد آن هم بنا به اعتراف نيروهاي تداركات از جانب خيرين تهيه شده بود و از سوی دیگر معتکفین از برخی از امکانات چون قاشق و چنگال و لیوان یک بار مصرف نیز محروم بودند ، اين شبهه و شايعه را ايجاد نموده است كه آیا به ميزان دريافتي هزينه صورت پذيرفته است كه اين سؤال نياز به پاسخ عزيزان زحمت كش سازمان تبليغات دارد . آنان كه معتكف بودند و براي اين مراسم تبليغ چهره به چهره مي كردند همگي مي­دانند كه هزينه­ي بالايي كه امسال از معتكفين دريافت شد نيز يكي از دلايل مهم عدم رشد زياد تعداد معتكفين بوده است . به عنوان مثال در خانواده اي سه الي چهار نفر قصد در این مراسم عبادی را داشتند كه از اين تعداد و به سبب اين امر تنها يك نفر الي دو نفر توفيق شركت يافتند كه اين مساله در كنار كيفيت خدمات ارايه شده  نياز به تامل جدي دارد .   

3. بي­اطلاعي از احكام اعتكاف

هر ساله شاهد بوده­ايم كه به دليل كمبود جا و فضاي مناسب و داراي شرايط ويژه جهت برگزاري اعتكاف در دو بخش خواهران و برادران ،‌اعتكاف در چندين مسجد برگزار شده كه بعضا بخشي از فضاي اين اماکن جزو فضاي مسجد نبوده و به تبع حضور بدون ضرورت معتكفين در اين فضاها سبب بطلان اعتكاف آنان مي­شود . البته انصاف در اين رابطه آن است كه سازمان محترم تبليغات با ارايه­ي جزوات برخي از احكام مهم اعتكاف را به استحضار معتكفين رسانيده است و امسال نیز حضور برخي كانون­هاي فرهنگي در برنامه­ريزي دو مسجد از مساجد اعتكاف تا حدودي از بروز اين قبيل امور جلوگيري مي­نمود وليكن هنوز بودند افرادي كه بدون اطلاع از احكام اين قبيل امور را انجام مي­دادند . در اين وادي صحبت از آداب اعتكاف كه گاهی رعايت نمي­شود و ... فراوان است كه خود فرصتي مستقل و جدا مي­طلبد . 

4. عدم برنامه­ريزي جامع

اعتكاف شهرستان از ابتدا تا كنون از نبود برنامه­ي جامع كه در برگيرنده­ي همه­ي جوانب آن باشد رنج مي­برد . برنامه­اي كه علاوه بر مديريت نيروي انساني و تداركات ، نگاهي دقيق و عميق به برنامه­هاي معنوي و فرهنگي اعتكاف داشته و در همه­ي مساجد برنامه­اي واحد اجرا شود .

البته امسال به نسبت سال­هاي گذشته كه وقت بسيار زيادي از معتكفين هدر مي­شد بالاخص در دو مسجد الزهرا و امام حسين تدابيري خوبي توسط كانون­هاي فرهنگي شهيد جواد كارگريان و پيامبر اعظم (ص) با همكاري سازمان تبليغات شهرستان انديشيده شده بود ولي اين امر عموميت نداشت به نحوي كه در مسجد سیدالشهدا تا يك روز و نيم از برنامه­هاي معنوي خبري نبود و مسؤول و يا روحاني­اي جهت برگزاري اين نوع مراسم­ها و پاسخ ­گويي به مشكلات آنان حضور نداشته است كه اين امر خود نكته­ي ضعفي است كه لازم است در جهت رفع اين امور تدابير لازم انديشيده شود .

5. بي­توجهي به اعتكاف­هاي صنفي 

شهرستان كازرون با توجه به سابقه­ی ديرينه در مسايل ديني و انقلابي و حضور دانشگاه­هاي متعدد و تشكل­هاي متنوع دانش­آموزي و دانشجويي فعال در سطح دانشگاه­ها و مدارس از توانايي و ظرفیت لازم برای برگزاري اعتكاف­هاي صنفي برخوردار است و بي­شك اگر حتي اراده­ي مسؤولين امر به برگزاري اعتكافي متمركز در ايام البيض ماه رجب باشد مي­توان جهت رونق بخشيدن به اعتكاف در اين ايام ، اعتكاف­هايي را در ايام البيض ماه­هاي ديگر سال بالاخص ماه مبارك رمضان ـ با توجه به قرار گرفتن اين ماه عزيز در ايام تابستان­ـ جهت اين قشرهاي مهم و تأثيرگذار اجتماعي كه از جمله اهداف مهم برنامه­هاي فرهنگي برنامه­ريزان كشور مي­باشند تدارك ديده و برنامه­هايي متناسب با نيازهاي آنان تدارک دیده و يا حتي اداراه­ي اين اعتكاف­ها را بر عهده­ي خود تشكل­ها قرار داد. . پر واضح است كه برگزاري اين برنامه­ها سبب تعالي معنوي شهرستان ­ما نيز خواهد شد .

*************

همه­ي تلاش برنامه­ريزان و فعالين عرصه­هاي مختلف فرهنگي ـ مذهبي در تمام كشور بر اين است كه بتوانند فرصت­هايي را براي توجه به خويشتن و تدبر در اعمال و عاقبت نگري رفتار را در قشرهاي مختلف جامعه نهادينه نمايند و از جمله آمال و آرزوهاي آنان ايجاد فرصت­هايي برای آن اهداف است. اعتكاف و ايامي چون رمضان، طلايي­ترين ايام براي تحقق اين آرزوها و اهداف است و آن چه كه در اين مقال و اين مجال در پي رسيدن به آن هستيم آسيب­شناسي جهت استفاده هر چه تمام­تر از اين فرصت طلايي بدون هيچ حب و بغضي است. اميد است كه مسؤولين گرامي با ديده­ي محبت ما را همياري و همراهی نمايند.

جهت درج در نشریه ی داخلی کانون فرهنگی پیامبر اعظم (ص)